ในการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมองค์กร (Corporate Culture Change) ค่านิยมหลัก (Core Value) เป็นแก่นสำคัญที่ทุกคนในองค์กรจะยึดถือและปฏิบัติร่วมกัน ดังที่ผู้เขียนเคยเสนอวิธีเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมองค์กรไว้ในบทความตอนที่ ๒๔-๒๖ ฉบับนี้จะขอเสนอกรณีตัวอย่างกระบวนการสร้างค่านิยมหลักของสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งหน่วยงานทั้งภาครัฐภาคภาคเอกชนสามารถเรียนรู้และปรับไปใช้ได้ เป็นตัวอย่างการสร้างค่านิยมได้เองโดยใช้ที่ปรึกษาน้อยที่สุด ประหยัดงบประมาณและได้เนื้อหาที่ตรงกับองค์กร

 

หลังจากที่ทางทีมงานรับผิดชอบขออนุมัติในหลักการจากผู้บริหารสูงสุดแล้วว่าจะดำเนินการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมองค์กร ได้จัดตั้งคณะทำงานเพื่อเป็นแกนนำอย่างเป็นทางการในการดำเนินการเปลี่ยนแปลงต่อไป และได้เชิญผู้เขียนไปทำ workshop เพื่อสร้าง list ค่านิยมหลักที่ต้องการหรือค่านิยมพื้นฐานมาจำนวนหนึ่ง จากนั้นทางคณะทำงานนำค่านิยมพื้นฐานมาจัดเรียงหมวดแล้วทำแบบสอบถามให้คนในองค์กรเลือกค่านิยมตามที่ต้องการและคิดว่าเหมาะสมกับองค์กร วิธีการนี้ก็คือการทำวิจัยชนิดหนึ่งที่มีกลุ่มประชากรเป็นพนักงานหรือข้าราชการภายในองค์กรของเรา กรณีนี้ทางสำนักปลัดฯ ส่งให้กับข้าราชการทุกคนกว่าสามพันคนในหน่วยงานได้เลือก นับว่าเป็นการกระจายให้ทุกคนได้มีคำส่วนร่วมแสดงความคิดเห็นได้แท้จริง นอกจากจะได้ข้อมูลจากคนในองค์กรแล้ว ยังเป็นการรณรงค์แจ้งข่าวไปในตัวว่าทางองค์กรกำลังจะมีการเปลี่ยนแปลงองค์กรแล้วด้วย

 

 

 

จากผลการสำรวจหาค่านิยมขององค์กร คณะทำงานนำผลสำรวจมาวิเคราะห์จัดหมวดหาค่านิยมที่เด่นที่สุดไม่เกิน ๘ ตัวมาจัดเรียงและพยายามหาคำแทนหมวดนั้นๆเพื่อให้คนจำได้ง่ายขึ้น เหตุผลที่ไม่เกินแปดตัว เพื่อการจำได้แม่นยำขึ้นใจ อันที่จริงตามหลักการศึกษาทั่วไป คนเราจะจำได้ประมาณ ๓-๗ หน่วย พอเกินจากนี้ก็เริ่มจะเบลอๆแล้ว จึงเสนอให้ร้อยคำเป็นที่ทำให้จำได้ ข้อควรระวังคือ อย่าร้อยเรียงคำกันเสียจนความเข้มข้นของเนื้อหาหายไป ทางออกหนึ่งที่ดีคือในคำนิยามของแต่ละค่านิยม เราควรใส่เนื้อหาค่านิยมที่ถูกรวบรวมจัดหมวดหมู่ให้ครบถ้วน คล้ายๆการตั้งคำนิยามตอนเราทำวิจัยกันนั้นเอง ทางสำนักปลัดฯได้คำเก๋ไก๋จากการก่ายหน้าผาคิดหลายตลบของทีมงานออกมาเป็น TEAM WINS ดังภาพ เท่านี้องค์กรก็พร้อมที่จะถ่ายทอดเผยแพร่ให้ค่านิยมนี้กระจายเข้าไปในความคิดในพฤติกรรมของคนในองค์กรแต่ละคน

 

 

หลายองค์กรที่รู้จักชื่อวัฒนธรรมองค์กร อยากสร้างบ้างแต่ไม่มั่นใจว่าจะคุ้มหรือไม่ หรือห่วงเรื่องงบประมาณจะลองเริ่มสร้างค่านิยมเองแบบนี้ดูบ้างก็ได้นะคะ สงสัยอย่างไรยินดีตอบโดยไม่คิดค่าใช้จ่ายนะคะ 

ที่มา: หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ คอลัมน์ การบริหารงานและจัดการองค์กร

วันที่ 4-7 กันยายน 2551

ฉบับที่ 4033 (3233) หน้า 42