|
ช่วงนี้สภาวะการณ์เศรษฐกิจการเมืองก็ยังคงตื่นเต้นเร้าใจ การพยุงสภาวะจิตใจของลูกทีมหรือคนในองค์กรจึงเป็นหน้าที่หนึ่งที่สามารถลดความล้าทางจิตใจได้ จากการที่ได้พบปะสัมมนาเป็นที่ปรึกษาหลายๆที่พบว่าสาเหตุหนึ่งของการสร้างความวุ่นวายในองค์กรคือ “ปาก” โดยเฉพาะองค์กรที่ทำงานใช้การพูดมากหน่อย ผู้เขียนเคยนำเสนอทฤษฎีจากต่างประเทศตะวันตกเกี่ยวกับการพูดไปแล้ว ครั้งนี้ลองค้นมาให้จาก พระไตรปิฎก พบในสาเลยยกสูตร พระสุตตันตปิฏก (พระสูตร) เล่ม ๔ มัขฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ หน้าที่ ๓๖๕ ขึ้นไป เป็นเรื่องที่พระพุทธเจ้าทรงโปรดเทศนาให้ชาวบ้านสาละ เกี่ยวกับการพฤติไม่เรียบร้อยทั้งหลาย ดังนี้
...ดูกรพราหมณ์และคฤหบดีทั้งหลาย ก็ความประพฤติไม่เรียบร้อย คือ ความไม่ประพฤติ ธรรมทางวาจา ๔ อย่าง เป็นไฉน? บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นผู้กล่าวเท็จคือ ไปในที่ประชุม หรือไปในหมู่ชน หรือไปในท่ามกลางญาติ หรือไปในท่ามกลางขุนนาง หรือไปในท่ามกลางราชสกุล หรือถูกนำไปเป็นพยาน ถูกถามว่า แน่ะบุรุษผู้เจริญ เชิญเถิด ท่านรู้เรื่องใด ก็จงบอกเรื่องนั้น เขาเมื่อไม่รู้ก็บอกว่า รู้บ้าง เมื่อรู้บอกว่า ไม่รู้บ้าง เมื่อไม่เห็น ก็บอกว่าเห็นบ้าง เมื่อเห็นก็บอกว่า ไม่เห็นบ้าง เป็นผู้กล่าวคำเท็จทั้งรู้อยู่ เพราะเหตุตนบ้าง เพราะเหตุผู้อื่นบ้าง เพราะเหตุเห็นแก่สิ่งเล็กน้อยบ้าง.
จากที่ปกติเราเรียนว่า ไม่พูดปด ในที่นี้เราจะเห็นรายละเอียดชัดเจนขึ้น ว่ารวมทั้งการพูดท่ามกลางผู้คนในสิ่งที่ตนรู้แต่บอกว่าไม่รู้ รวมถึงการเป็นพยานเท็จ รวมถึงการพูดเท็จเพราะเหตุผลต่างๆแม้แต่เพราะเห็นแก่สิ่งเล็กน้อย บางคนชอบบอกว่า “นิดเดียวน่า ไม่เป็นไรหรอก ไม่อย่างนั้นจะขายได้อย่างไร” อาจลืมไปว่าความจริงคือความจริง หากลูกค้าทราบข้อเท็จจริงภายหลัง นอกจากจะไม่พอใจในสินค้าบริการแล้ว ยังจะพลอยไม่เชื่อถือในคนขายในองค์กรนั้นๆต่อไป ซ้ำร้ายยังจะไปบอกต่อให้กับคนอื่นได้อีกถึงความไม่ซื่อสัตย์ที่เขาได้รับ ยิ่งภายในองค์กรด้วยแล้ว ความไว้วางใจเชื่อมั่นระหว่างกันและกันมีส่วนอย่างมากในการสร้างทีมให้แข็งแกร่ง ทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพและสบายใจ การหลอกลวงแม้เริ่มต้นด้วยความหวังดี แต่ก็กลับกลายเป็นความไม่น่าเชื่อถือ ไม่น่าศรัทธากันต่อไปได้ ไม่รู้ว่าจะไว้ใจหัวหน้าคนนี้ลูกน้องคนนี้ได้อีกหรือไม่ ถ้าใครเผลอทำไปแล้ว ก็มาเริ่มกันใหม่ ค่อยๆพูดจริงกันให้มากขึ้น เติมน้ำดีเพิ่มขึ้น เจือจางอดีตที่เคยเป็นไป อาจต้องรับผลการไม่เชื่อใจจากผู้อื่นจากการพูดไม่จริงของเราที่ผ่านมา แต่ก็ทนๆไปหน่อยนะคะ เดี๋ยวน้ำดีที่เราสร้างใหม่ก็จะเจือจางให้เราน่าเชื่อถือมากขึ้นได้เอง
เป็นผู้ส่อเสียด คือ ได้ฟังข้างนี้แล้ว นำไปบอกข้างโน้น เพื่อทำลายพวกข้างนี้บ้าง หรือฟังข้างโน้นแล้ว นำไปบอกข้างนี้ เพื่อทำลายพวกข้างโน้นบ้าง ยุพวกที่พร้อมเพรียงกันให้ แตกกันไปบ้าง ส่งเสริมพวกที่แตกกันบ้าง ส่งเสริมพวกที่แตกกันแล้วบ้าง ชอบใจในคนที่แตกกันเป็นพวก ยินดีในความแตกกันเป็นพวก ชื่นชมในพวกที่แตกกัน และกล่าววาจาที่ทำให้แตกกันเป็นพวก.
เรื่องพูดจ่าส่อเสียดให้คนแตกกันนี้ บางทีคนทำก็ไม่รู้ตัว คิดแต่ว่ามาเล่าหรือเม้าให้เพื่อนฟังเฉยๆ แต่หารู้ไม่ว่ากำลังก่อความรู้สึกเกลียดชังคนอีกกลุ่มหนึ่งที่ตนไม่สบอารมณ์ด้วยให้กับเพื่อน ก่อกันขึ้นมาเป็นพวกเขาพวกเรา แทนที่จะค่อยๆทำความเข้าใจคนที่เราเคือง ว่าทำไมเขาเป็นอย่างนั้น เราควรทำอย่างจึงจะเหมาะสม ซึ่งถ้าเป็นการปรึกษาเพื่อนเพื่อการแก้ไขก็ไม่น่าผิดอะไร แต่บางรายชอบมากกว่าที่จะยุยงให้เพื่อนของเราพลอยไม่ชอบคนนั้นไปด้วยเสียนี่
บางคนซ้ำร้ายเห็นเขารักกันดี มีสามัคคีกันในกลุ่ม เกิดหมั่นไส้ อะไรจะจี๋จ๋ากันอย่างนั้น ทำลายเสียเลย ยุคนนั้นที ยุคนนี้ที แตกกันได้มีความสุข เธอก็ไม่ดีไปกว่าฉันหรอก นี่ก็สร้างกรรมกันเห็นๆ สร้างความเดือดร้อนให้ผู้อื่นอย่างจงใจ ใครมีลูกน้องแบบนี้จัดการให้ดีทีเดียว สอนอบรมหรือหาวิธีที่ช่วยเขาด้วย บางทีพบว่าคนแบบนี้ต้องการความรักความช่วยเหลือมากเป็นพิเศษ
เป็นผู้มีวาจาหยาบ คือ กล่าววาจาที่เป็นโทษหยาบ อันเผ็ดร้อนแก่ผู้อื่น อันขัดใจผู้อื่น อันใกล้ต่อความโกรธ ไม่เป็นไปเพื่อความสงบจิต.
เมื่อก่อนพอทราบว่าไม่ควรพูดคำหยาบ แต่พอมาเห็นในพระไตรปิฎกฉบับนี้ เข้าใจลึกขึ้นว่ารวมความกว้างถึงการพูดจาที่ทำให้คนอื่น “เผ็ดร้อน” ต่างๆนานา หรือการ “ขัดใจ” หรือทำให้ผู้อื่นโกรธเคือง เรียกรวมๆเองว่า ทำให้คนอื่นขัดเคืองใจด้วยคำพูด ซึ่งน่าจะรวมอาการต่างๆที่แม้จะดูเป็นสุภาพชน แต่แสดงออกมาแล้วทำให้ผู้อื่นอึดอัดใจรำคาญใจหรือไม่พอใจนั้น... ถือเป็นพฤติกรรมไม่บังควรทั้งสิ้น ตีความเองว่าการกระแหนะกระแหน การพูดจาตีวัวกระทบคราด พูดจารุนแรงต่อว่าต่อขาน ฯลฯ น่าจะรวมอยู่พฤติกรรมไม่บังควรด้วยทั้งสิ้น ท่านผู้บริหารทั้งหลายคะ เราใช้วาจาเผ็ดร้อนก่อความไม่สงบแก่จิตใจลูกน้องหรือคนรอบข้างกันมากน้อยเพียงใดบ้างคะ
เป็นผู้กล่าวคำเพ้อเจ้อ คือ พูดในเวลาไม่ควรพูด พูดเรื่องที่ไม่เป็นจริง พูดไม่เป็น ประโยชน์ พูดไม่เป็นธรรม พูดไม่เป็นวินัย กล่าววาจาไม่มีหลักฐาน ไม่มีที่อ้าง ไม่มีที่สุด ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ โดยกาลไม่สมควร…”
บางครั้งเราจะเห็นคนที่พูดขึ้นมาทำไมก็ไม่รู้ อยู่นิ่งๆเสียน่าจะตำลึงทอง น่าจะดีกว่า พูดออกมาไปเป็นประโยชน์อะไร บางทีก่อให้เกิดความขัดเคืองเหมือนดังกล่าวข้างต้นด้วยซ้ำ หรือบางคนพูดไปเรื่อยเจื้อยไม่ยอมหยุด เธออาจเข้าใจผิดว่าการพูดของเธอเป็นการสร้างสีสรรให้กับคนรอบข้าง นิดหน่อยอาจน่ารักแต่พอต่อเนื่องยาวนาน คนรอบข้างเริ่มภาวนาให้เธอหยุดเสียที ฆ้อนทั่งโกลนที่กระทบกันในหูชักล้าอ่อนแรงแล้ว ความเงียบก็เป็นบรรยากาศอันน่ารื่นรมย์ได้เช่นกัน
สี่ข้อนี้ น่าจะช่วยลดความวุ่นวายภายในองค์กร ลดความระอุเหนื่อยล้าของคนรอบข้าง และที่สำคัญลดเครียดตึงของเราเองได้เป็นอย่างดี ถ้าเราเริ่มได้จากที่ตัวเราเอง และชักชวนคนรอบข้างหรือทีมของเราให้ช่วยๆกันสร้างบรรยากาศการอยู่ร่วมกันให้มีสันติสุข |
